Kalp yan yana çalışan iki bölümden oluşur. Bunlardan ilk bölümü vücuda oksijen ve besini kullanılmış karbondioksi yükselmiş (kirli) kanı akciğerlere gönderen sağ kalptir. Kakciğerlerde oksijenlendirildikten ve karbondioksidi uzaklaştırıldıktan sonra (temiz hale gelince) sol kalbe geri ve buradan vücuda pompalanır. Kalbin her iki kısmı kulakçık (atriyum) adı verilen bir ön pompa ve karıncık (ventrikül) adı verilen asıl pompalama bölümlerinden oluşur. Sağ kulakçık vücuttan toplardamarlardan gelen kirli kanın bekleme yeridir. Kan buradan sağ karıncığa geçer. Sağ karıncık kirli kanı pulmoner atardamarı aracılığı ile akciğerlere gönderen pompalama yeridir. Sol kulakçık akciğerden toplardamar (pulmoner ven) yolu ile gelen temiz kanın bekleme yeridir. Kan buradan sol karıncığa geçer. Sol karıncık kanı aort adı verilen büyük damar ile vücuda pompalar.

Kanın belli bir yönde akışını sağlayan kalp kapakları 4 adettir. Bunlardan ikisi kulakçık ve karıncık arasında (triküspit ve mitral kapak) İkisi de sağ ve sol kalp pompaları ile büyük damarlar arasında (pulmoner ve aort kapak) kapak bulunur.
Kalbin düzgün çalışması için kalp pompalarının düzgün kasılması ve gevşemesi, kapakların bu kasılmalara uygun şekilde düzgün açılmaları ve kapanmaları gerekir. Bu düzgün çalışma kalbi uyaran ve gevşeten elektrik sistemi sayesinde olur. Ayrıca kalp kendisi kasılma ve gevşeme dönemlerinde oksijen ve besin maddeleri kullanır. Kap pompalarının üzerinde kalbi besliyen 3 tane damar sistemi vardır. Koroner damarlar adı verilen bu damarlar kalbe işlevi için gerekli kanı verirler.

Kalp nasıl hastalanır?
Çeşitli durumlar kalp hastalığına neden olur. En sık görülen kalp hastalıkları Kalp yetmezliği Kapak hastalıkları Koroner damar hastalıkları Ritm bozukluklarıdır.

Kalp yetmezliği nedir?
Vücuda kan pompalayan sağ ve sol karıncığın kasılma bozukluklarından oluşur. Genellikle sol karıncığın kaslarının zayıflaması sonucu vücuda ihtiyacı kad gönderilemez. Böbrek yeterli miktarda tuz ve suyu vücuttan atamaz. B vücudda su ve tuz birikimi olur. Su ve tuz birikimi en çok akciğerde olı nedenle hastalar nefesin daralması soluğun yetişmemesinden şikayet ede sıkışması bazen gece uykuda yakalayabilir. Bazen genel su birikimi olur. ve bacak üstünde parmakla basınca göçen şişlik olur. Kalp yetersizliği t bozukluğun neden oluştuğunu bulmak önemlidir. Tedavi çoğu zaman t değişir. Kalp yetersizliğin nedeni bazen cerrahi olarak ortadan kaldırıla amaliyatla tedavi olur. (kapakçıkların kanı geriye kaçırması gibi) Kalp yete nedeni bazen amaliyatla tedavi edilemez, (kardiyomiyopatiler yani kalj yaygın harabiyeti durumları gibi) Bu durumlarda hastalar ilaçlarla ted; Yüksek tansiyon önemli bir kalp yetmezliği nedenidir. Bu hastalarda kan kontrolü kalp yetmezliğinin tedavisini kolaylaştırır.
Bu hastaların değerlendirilmesinde elektrokardiyografi çekilmesi ve kalp ekokardiyografisinin çekilmesi (kalbin ultrason dalgaları ile incelenmesi) nedenini bulmada çok faydalı olur.

Hangi şikayetlerde kalp yetersizliği düşünülmelidir?
Hareketle nefes daralması olan hastalar
Gece uykuda nefes daralması veya öksürük şikayeti olan hastalar
Son zamanlarda ilerleyici yorgunluk ve tükenme hissi olan hastalar
Ayak bilekleri ve karnı şişen hastalar
Bu hastaların bir kalp hastalıkları uzmanmca değerlendirilmesi gerekir.

Kalp kapaklarının bozuklukları nelerdir?
kapaklar daralmış olabilir bu durumda kapak açıldığı zaman kan geçişi yeterli miktarda olmaz, kan geçişi zorlaşır. Bazende kapak kapandığı zaman yeterli kapanma olmaz, kan geçmemesi yerden geriye kaçar, bu durumda kapak yetersizliği olur. her iki durumda da kalbin yapması gereken iş zorlaşır. Ülkemizde görülen kalp kapak hastalıklarının çoğu çocukluk yaşlarında geçirilen bademcik iltihabından sonra oluşan ateşli romatizmadır. Mitral kapakta ciddi bir darlık veya geri kaçış var ise nefes darlığı olur. Aort kapak daralma veya geri kaçakları ise nefes darlığı göğüste sıkışma hissi, bayılma hissi gibi durumlara neden olur. Bu tür şikayetlerin varlığında bir kalp uzmanına görünmekte fayda vardır. Bu hastalıkların teşhisi genelde göğüs röntgeni ve kalp ultrasonu (ekokardiyografi) ile yapılır. Son yıllarda sıkça rastlanılan bir hastalık mitral kapakçıkta çökme, geriye kayma adları bilinen mitral kapak prolapsusudur. Bu hastalığın hayat boyu kapakçık değiştirme gibi ciddi bir duruma yol açma olasılığı azdır, bununla birlikte çarpıntıya (ritm bozukluklarına) sıklıkla neden olur. Kalp kapak hastalıkları bazen ilaçla, ilerleyince kapak değiştirme ameliyatları ile tedavi edilirler.

Koroner damar hastalıkları
Bu grup hastalık günümüzde en sık görülen kalp hastalığıdır. Koroner damarlar vücuda kan pompalayan karıncıkları besliyen damarlardır. Bunun daralması veya tıkanması durumunda kalp kasının beslenmesi bozulur. Bu durumda anjina veya kalp krizi oluşur. Anjina kısa süreli olan göğüste sıkışma tıkanma hissidir. Bu kalp krizinde uzun sürer. Beslenme bozukluğu olan kas miktarı ne kadar fazla ise harabiyet o kadar fazla olur. Küçük alanda olan bozukluklar da ritm bozukluklarına neden olarak tehlikeli olabilir.
Tansiyon yüksekliği, kolestrol yüksekliği, sigara içme, ailede erken yaşta kalp hastalığı olan yakın akrabaların olması hastalığın oluşumuna zemin hazırlar. Bu tür risk faktörleri olan kişilerin herhangi bir şikayeti olmasalar da gizli bir kalp hastalığı olasılığı (sessiz iskemi) yönünden bir hekim tarafından değerlendirilmeleri ve takibi uygun olur.
Hareketle göğsünde tıkanma sıkışma daralma benzeri şikayetleri olan hastalarda anjina varlığı söz konusu olur. Bu hastaların en kısa sürede bir hekim tarafından değerlendirimi uygun olur. Sıkışma istirahatte geliyor ve 5-10 dakikadan daha uzun sürüyor ise bu alarm işareti olarak kabul edilir. Bu durumda hastanın en yakın acil servise başvurması uygun olur.
Bu hastalığın tanısında en sık elektrokardiyografi, efor testi ve anjiyografi kullanılmaktadır. Bazı yeni geliştirilen çok kesitli tomografik yöntemlerde hastalığın teşhisinde oldukça değerli bilgiler vermektedir
Koroner anjiyografi kesin teşhis yöntemidir. Bu koroner damarların görünmesini sağlar. Hem hastalığın teşhisini ve varsa hastalığın nasıl tedavi edileceği konusunda bilgi verir. Hastalığın olup olmadığı ve varsa kaç damarda ne kadar bir daralma olduğunu tespit edilir. Buna göre bazı hastalar ilaç ve perhizletedavi edilir. Hastalardan bir kısmında göğüs açılmadan kasıktan girilerek balon ve stent denilen yöntemle daralmış veya tıkanmış damar genişletilir. Bazı hastalarda ise ilaç ve perhiz yetersiz kalır, balon ve stent uygun olmaz, daha yaygın hastalık vardır; bu durumlarda koroner baypas amaliyatı ile tedavi edilir. Hangi hastaya hangi tedavinin uygun olduğu koroner anjiyografi sonucuna göre karar verilir.

Ritm bozuklukları
Kalbin düzgün kasılması ve gevşemesi, kapakların uygun şekilde açılıp kapanmasını sağlayan ritm sisteminin bozukluklarında oluşur. Bu birden "kalbin hızlı atması", "kalbin durup tekrar çalışması", "çarpıntı", "kalbin yerinden çıkacak gibi hızlı çalışması" gibi şikayetlere neden olur. Çoğunlukla zararsızdır. Ancak korku, panik ve sinir bozukluğuna neden olabilir. Seyrek olarak görülen zararlı tipleri de vardır. Bu şikayetleri olan hastaların bir kalp uzmanınca değerlendirilmesi uygun olur. Tedavilerde kalbin hızlı atışının neden olduğu çarpıntılarda kalbi yavaşlatan ilaçlar kullanılır. Kalbin yavaş attığı durumlarda ise kalbi hızlandıran kalp pillerine ihtiyaç olur. Seyrek görülen zararlı tür ritm bozukluklarında kalp ritmini düzenleyen "defibrilatör" denilen cihazlar kullanılır. Bazen bu hastalarda "ablasyon" denilen yöntem ile ritmi bozucu odak yok edilerek tedavi edilmektedir.
Son olarak kalp hastalarının ve yakınlarının unutmaması gerektiği bilgiler:
Korkmayın. Hastalığa rağmen kaliteli dolu bir yaşam sürmek mümkündür ve yolları vardır.
Bazı endişe ve korkuların olması doğaldır. Bu endişelerinizi doktorunuz ile açıkça paylaşınız. Gereksiz endişe ve korkularınızın yaşam kalitenizi düşürmesine kendiniz neden olabilirsiniz.
Bilmediğiniz şeyle mücadele edemezsiniz, başa çıkamazsınız. Durumu öğrenmek için çaba sarf edin.
Bilginizi kendi tedavinizi ayarlama için kullanmayınız. Bu konuda tıbbi yardım almanız ve tedavinin profosyonelce ayarlanması daha uygundur. Her hastanın kendine özgü özellikleri nedeni ile farklı tedavi şekilleri gerekebileceğini, bunun bir hekim tarafından ayarlanması gerektiğini unutmayın.
Tedavilerde en iyi sonuç hastalığını bilen ve tedavilerini uygun kullanan ve aynı zamanda çevresi ve toplumla sağlıklı iletişimini sürdüren hastalardan alınmaktadır. Kendini bir köşeye çekilen ve kapanan hastalardan alman sonuçlar daha kötüdür.

Sağlık Makaleleri